Sầu riêng nhiễm cadimi đang trở thành nỗi lo lớn của ngành nông sản Việt Nam khi hàng loạt lô hàng xuất khẩu bị trả về do vượt ngưỡng kim loại nặng cho phép. Tình trạng này không chỉ khiến doanh nghiệp thiệt hại hàng tỷ đồng mà còn đe dọa trực tiếp uy tín của trái sầu riêng Việt Nam trên thị trường quốc tế. Trong bối cảnh Trung Quốc – thị trường tiêu thụ chính – siết chặt kiểm soát chất lượng, “bóng ma” cadimi đang trở thành thách thức lớn nhất đối với ngành xuất khẩu sầu riêng, buộc Việt Nam phải nhanh chóng tìm giải pháp để bảo vệ thương hiệu “vua trái cây” này.
Tình trạng sầu riêng nhiễm cadimi
Cadimi (Cd) là kim loại nặng độc hại, tồn tại tự nhiên trong đất hoặc từ các nguồn vật tư nông nghiệp. Khi tích tụ lâu dài, cadimi có thể xâm nhập vào rễ cây, đi lên thân và quả, dẫn đến hiện tượng sầu riêng nhiễm cadimi.
Trong nhiều năm, sầu riêng Việt Nam là mặt hàng xuất khẩu chủ lực với kim ngạch hàng tỷ USD, đặc biệt sang Trung Quốc – thị trường chiếm hơn 90% tổng giá trị xuất khẩu.
Tuy nhiên, trong năm 2024–2025, tình hình có nhiều biến động khi xuất khẩu sầu riêng giảm mạnh, nguyên nhân chính được xác định là do sầu riêng nhiễm cadimi và vi phạm các tiêu chuẩn kiểm nghiệm an toàn thực phẩm.
Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2025, giá trị xuất khẩu sầu riêng giảm tới 74% so với cùng kỳ năm trước. Nhiều lô hàng bị yêu cầu kiểm nghiệm 100% hoặc bị quay đầu do nhiễm cadimi vượt ngưỡng quy định.
Thực tế cho thấy, có hàng chục lô sầu riêng Việt Nam bị cảnh báo vượt ngưỡng cadimi.
Gần 30 lô hàng bị Trung Quốc yêu cầu kiểm tra lại vì phát hiện dư lượng cadimi cao.
55 mã số vùng trồng và hơn 60 cơ sở đóng gói bị tạm dừng do liên quan đến sầu riêng nhiễm cadimi.
Hiện nay, phía Trung Quốc yêu cầu tất cả sầu riêng Việt Nam phải có giấy kiểm nghiệm cadimi và chứng nhận an toàn mới được thông quan.
Điều này khiến hoạt động xuất khẩu bị chậm lại, chi phí tăng cao và nhiều doanh nghiệp phải tạm ngừng xuất hàng.
Xem thêm: xuất khẩu sầu riêng
Ảnh hưởng của sầu riêng nhiễm cadimi
Sầu riêng nhiễm cadimi gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho cả người sản xuất, doanh nghiệp xuất khẩu và uy tín nông sản Việt Nam.
- Trước hết, các lô hàng bị phát hiện nhiễm cadimi sẽ bị từ chối thông quan hoặc buộc phải quay đầu, dẫn đến thiệt hại lớn về chi phí vận chuyển, bảo quản và kiểm nghiệm.
- Đối với nông dân, việc bị trả hàng khiến mất đầu ra, giảm thu nhập và mất niềm tin thị trường.
- Về phía doanh nghiệp, sầu riêng nhiễm cadimi làm tăng chi phí kiểm tra, giám sát vùng trồng và khiến nhiều mã số vùng xuất khẩu bị đình chỉ. Điều này làm mất uy tín thương hiệu Việt Nam trên thị trường quốc tế
- Về lâu dài, nếu không kiểm soát tốt, nguy cơ Việt Nam mất thị phần xuất khẩu sầu riêng vào tay các quốc gia đối thủ như Thái Lan hay Philippines là rất lớn.
Đây là lời cảnh tỉnh cho toàn ngành cần sớm hành động đồng bộ để kiểm soát và ngăn chặn sầu riêng nhiễm cadimi ngay từ khâu canh tác.
Nguyên nhân dẫn đến sầu riêng nhiễm cadimi
Để xử lý tận gốc vấn đề, cần hiểu rõ vì sao sầu riêng nhiễm cadimi lại xảy ra ngày càng phổ biến ở các vùng trồng trọng điểm.
- Phân bón chứa cadimi vượt ngưỡng
Một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến sầu riêng nhiễm cadimi là việc sử dụng phân bón DAP hoặc NPK có chứa kim loại nặng.
Một số loại DAP nhập khẩu có hàm lượng cadimi cao gấp nhiều lần quy định, khi sử dụng lâu dài sẽ khiến cadimi tích tụ trong đất và cây trồng hấp thu vào quả.
- Đất chua, pH thấp làm cadimi dễ hấp thụ
Đất chua (pH 4–5) là điều kiện lý tưởng để cadimi hòa tan mạnh, khiến rễ cây dễ hấp thu.
Nhiều vùng trồng sầu riêng không thường xuyên bón vôi hoặc cải tạo đất, dẫn đến nguy cơ nhiễm cadimi ngày càng tăng.
- Lạm dụng hóa chất kích thích sinh trưởng
Việc ép trái vụ, sử dụng thuốc kích thích ra hoa, phân bón lá và hóa chất không rõ nguồn gốc khiến cây hút dinh dưỡng mạnh, đồng thời hấp thu kim loại nặng nhiều hơn.
Đây là nguyên nhân phổ biến khiến sầu riêng nhiễm cadimi trong những năm gần đây.
- Đất canh tác liên tục, thiếu thời gian nghỉ
Khi đất trồng bị khai thác quá mức, không có thời gian phục hồi hay luân canh, kim loại nặng như cadimi dễ tích tụ, làm tăng nguy cơ ô nhiễm cho cây trồng.
- Ô nhiễm nước tưới và môi trường
Nguồn nước tưới lấy từ khu vực ô nhiễm, gần khu công nghiệp hoặc vùng có nước mặn xâm nhập cũng là tác nhân làm gia tăng sầu riêng nhiễm cadimi.
=>> Xem thêm: Vàng O sầu riêng
Biện pháp khắc phục sầu riêng nhiễm cadimi hiệu quả
Để đảm bảo sầu riêng Việt Nam đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu và không bị “quay đầu”, cần có chiến lược tổng thể từ nông trại đến khâu quản lý nhà nước.
Biện pháp tại vườn trồng sầu riêng
- Kiểm tra và xử lý đất trồng
Phân tích mẫu đất định kỳ để xác định mức cadimi.
Bón vôi hoặc dolomit nâng pH đất, giúp giảm khả năng hòa tan cadimi.
Sử dụng các vật liệu hấp phụ tự nhiên như tro trấu, phân hữu cơ để “giữ chặt” kim loại nặng trong đất.
- Sử dụng phân bón sạch, an toàn
Lựa chọn phân hữu cơ, phân vi sinh có nguồn gốc rõ ràng.
Không dùng các loại phân bón có nguy cơ chứa cadimi cao.
Bón đúng liều lượng và cân đối dinh dưỡng giúp cây khỏe, giảm hấp thu kim loại nặng.
- Luân canh và phục hồi đất
Xen canh cây họ đậu hoặc cây che phủ giúp cải tạo đất, tăng độ tơi xốp và giảm kim loại nặng.
Cho đất nghỉ định kỳ để cân bằng sinh học và giảm tồn dư cadimi.
- Kiểm soát hóa chất và trái vụ
Giảm thiểu việc ép ra hoa trái vụ bằng hóa chất.
Ưu tiên phương pháp sinh học, tự nhiên để đảm bảo an toàn.
Khi buộc phải sử dụng phân bón lá, nên chọn loại có chứng nhận không chứa cadimi.
- Quản lý nguồn nước tưới
Sử dụng nguồn nước sạch, tránh nước thải công nghiệp hoặc nước ngầm ô nhiễm.
Thiết lập hệ thống thoát nước tốt để hạn chế cadimi từ lớp đất sâu trồi lên.
Giải pháp sau thu hoạch và đóng gói
Lấy mẫu trái sầu riêng kiểm nghiệm cadimi trước khi đóng gói.
Truy xuất nguồn gốc rõ ràng theo mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói.
Chỉ xuất khẩu khi có giấy chứng nhận kiểm nghiệm cadimi đạt chuẩn quốc tế.
Nếu phát hiện nhiễm cadimi, nên tiêu thụ nội địa có kiểm soát thay vì xuất khẩu.
Quản lý nhà nước và chính sách hỗ trợ
- Kiểm soát phân bón nhập khẩu
Cần siết chặt kiểm tra các loại phân bón có nguy cơ chứa cadimi, đặc biệt là DAP và NPK nhập khẩu.
Thiết lập danh mục “phân bón an toàn” được phép lưu hành, tránh để cadimi đi vào đất nông nghiệp.
- Ban hành tiêu chuẩn cadimi trong sầu riêng
Việt Nam cần sớm ban hành quy chuẩn cadimi cho trái cây xuất khẩu, đặc biệt là sầu riêng, để chủ động kiểm soát và đồng bộ với các tiêu chuẩn quốc tế.
- Tăng năng lực kiểm nghiệm và giám sát
Xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm đạt chuẩn để xét nghiệm cadimi.
Hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã kiểm tra nhanh trước khi xuất hàng.
Minh bạch kết quả kiểm tra để tạo niềm tin cho người tiêu dùng và đối tác.
- Quản lý mã vùng trồng và cơ sở đóng gói
Rà soát, tạm dừng mã vùng trồng có dấu hiệu vi phạm dư lượng cadimi.
Tự động gia hạn cho các vùng đạt chuẩn, khuyến khích mô hình “sầu riêng sạch”.
- Hỗ trợ nông dân và đào tạo kỹ thuật
Tổ chức tập huấn về kỹ thuật canh tác sạch, nhận biết nguy cơ cadimi.
Hỗ trợ kiểm nghiệm mẫu đất, mẫu trái miễn phí tại các vùng trọng điểm.
Triển khai mô hình “vùng sầu riêng không cadimi” làm hình mẫu cho xuất khẩu.
Sầu riêng nhiễm cadimi là vấn đề không thể xem nhẹ. Đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà là yếu tố sống còn với ngành sầu riêng Việt Nam. Nếu không kiểm soát tốt từ đầu vào đến đầu ra, chúng ta sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng bị “quay đầu” hàng loạt, gây tổn thất lớn về kinh tế và uy tín quốc gia. Khi chuỗi giá trị sầu riêng được vận hành theo hướng “sạch – truy xuất – kiểm soát cadimi hiệu quả”, Việt Nam hoàn toàn có thể lấy lại niềm tin của thị trường quốc tế, tiếp tục duy trì vị thế là một trong những quốc gia xuất khẩu sầu riêng lớn nhất thế giới.
Q-CERT là đơn vị hướng dẫn xuất khẩu sầu riêng ra thế giới uy tín, trọn gói và thành công. Liên hệ Q-CERT ngay hôm nay tại hotline 096.1606.610 | 096.2433.610 để được hỗ trợ kịp thời.
Fanpage: Q-CERT – Niềm tin của nông sản xuất khẩu
Youtube: Chứng nhận Q-CERT
Bài viết liên quan: