Tình hình xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc luôn là chủ đề được doanh nghiệp và nhà quản lý quan tâm bởi đây là thị trường tiêu thụ lớn nhất của nông sản Việt Nam. Với vị trí địa lý thuận lợi và nhu cầu nhập khẩu ngày càng tăng, Trung Quốc đã trở thành đối tác thương mại quan trọng, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam. Việc nắm bắt số liệu, xu hướng và yêu cầu từ thị trường này sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng chiến lược xuất khẩu hiệu quả, bền vững và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.
Tình hình xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc
Trong năm 2024, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản của Việt Nam sang Trung Quốc đạt khoảng 13,5 tỷ USD, tăng khoảng 14,3% so với năm trước. Kim ngạch xuất nhập khẩu nông lâm thủy sản giữa hai nước (Việt Nam – Trung Quốc) năm 2024 đạt khoảng 17,8 tỷ USD.
Trong 3 tháng đầu năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt Nam đạt 15,72 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, Trung Quốc chiếm khoảng 17,3% thị phần xuất khẩu nông sản của Việt Nam; giá trị xuất khẩu sang Trung Quốc tăng khoảng 3,6% so với cùng kỳ.
Hiện nay, Việt Nam đã được phép xuất khẩu chính ngạch 14 loại nông sản sang thị trường Trung Quốc, bao gồm: sầu riêng, thanh long, chuối, mít, nhãn, chôm chôm, xoài, dưa hấu, vải, thạch đen, măng cụt, chanh dây… Mang lại giá trị kinh tế lớn. Với 1,4 tỷ dân, Trung Quốc vẫn là thị trường đầy tiềm năng đối với xuất khẩu nông sản Việt Nam nói riêng và xuất khẩu nông sản thế giới nói chung.
Thuận lợi và thách thức khi xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc
Thuận lợi
Việt Nam và Trung Quốc đã ký nhiều nghị định thư / thỏa thuận xuất khẩu chính ngạch, mở cửa nhiều mặt hàng mới như ớt, chanh leo, tổ yến, cám gạo… giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường lớn hơn. Việc mở rộng cửa khẩu, cải thiện cơ sở hạ tầng logistics biên giới, ưu tiên thông quan nhanh mùa vụ (cửa khẩu thông minh, luồng xanh nông sản) hỗ trợ giảm chi phí và thời gian vận chuyển. Nhu cầu tiêu thụ sản phẩm nông sản, đặc biệt trái cây, rau quả, gạo, thủy sản tại Trung Quốc vẫn rất lớn, đặc biệt khi người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng quan tâm đến sản phẩm sạch, đạt chuẩn an toàn thực phẩm.
Thách thức
Mặc dù Trung Quốc vẫn là thị trường tiềm năng cho xuất khẩu nông sản, nhưng các doanh nghiệp vẫn phải đối diện với nhiều thách thức:
Yêu cầu kỹ thuật, kiểm nghiệm từ phía Trung Quốc ngày càng khắt khe hơn: kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc và VN mã vùng trồng, mã cơ sở đóng gói… nếu không đáp ứng doanh nghiệp có thể bị trả hàng hoặc bị từ chối.
Một số mặt hàng chủ lực như rau quả đang có sự sụt giảm mạnh khi xuất khẩu sang Trung Quốc do các lô hàng không đáp ứng được yêu cầu kiểm dịch, dư lượng chất hóa học, nhãn mác hoặc do logistic chưa tốt.
Phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc lớn có thể gây rủi ro nếu có biến động chính sách thuế quan, yêu cầu kiểm kiểm dịch, hoặc thay đổi tiêu chuẩn đột ngột. Các doanh nghiệp nhỏ thiếu khả năng thích ứng nhanh thường bị ảnh hưởng nặng hơn.
- Tại thị trường tỷ dân, nông sản Việt Nam phải cạnh tranh với nhiều quốc gia khác như Thái Lan, Indonesia, Philippines… Đây là những đối thủ nặng ký đã có kinh nghiệm và ngày càng nâng cao chất lượng nông sản để xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc.
Điều kiện để doanh nghiệp xuất khẩu nông sản thành công sang Trung Quốc
Trước những thuận lợi và khó khăn trên, nông sản Việt Nam cần nâng cao chất lượng nông sản, cập nhật và tuân thủ các quy định để đảm bảo điều kiện xuất khẩu. Điều kiện để xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc:
- Đăng ký mã GACC
Doanh nghiệp muốn xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc cần đăng ký mã GACC – mã số xuất khẩu thực phẩm sang thị trường này. Đây là điều kiện bắt buộc đối với các đơn vị xuất khẩu
- Đăng ký mã số vùng trồng và mã cơ sở đóng gói
Đối với các mặt hàng nông sản muốn xuất khẩu sang Trung Quốc phải được thu mua từ những vùng trồng và cơ sở đóng gói được Cục Bảo vệ Thực vật và Tổng cục Hải quan Trung Quốc chấp nhận.
- Thủ tục hành chính
Các sản phẩm nông sản xuất khẩu cần đi kèm các giấy tờ như:
– Đăng ký kinh doanh
– Giấy phép xuất khẩu theo quy định của cả Việt Nam và Trung Quốc
– Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O) để chứng minh nguồn gốc hàng hóa
– Hợp đồng thương mại rõ ràng với đối tác nhập khẩu tại Trung Quốc
– Các giấy tờ khác: Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật, hóa đơn, chứng từ vận chuyển…
- Các quy định về bao bì, nhãn mác, đóng gói
– Bao bì bao gồm các nội dung cơ bản sau: Tên sản phẩm, số lượng, trọng lượng, nguồn gốc xuất xứ, mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, nơi đến,… bằng tiếng Trung Quốc hoặc tiếng Anh.
– Đóng gói: Trên bao bì (thùng, kiện) phải có các nội dung: Tên loại nông sản, nơi sản xuất, nơi đóng gói hoặc mã số hiệu/mã code. Trên bao bì có dán sẵn tem nhãn truy xuất nguồn gốc xuất xứ. Tất cả bao bì phải ghi chữ “Để xuất khẩu đi Trung Quốc” bằng tiếng Trung Quốc hoặc tiếng Anh.
Xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc là cơ hội lớn nhưng cũng đi kèm thách thức về tiêu chuẩn chất lượng, thủ tục và hồ sơ pháp lý. Doanh nghiệp cần nắm rõ các yêu cầu về mã GACC, an toàn thực phẩm, giấy chứng nhận xuất xứ và các thủ tục hải quan. Sử dụng dịch vụ đăng ký xuất khẩu từ Q-CERT sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và đạt hiệu quả cao, giúp doanh nghiệp tự tin xuất khẩu vào thị trường tỷ dân.
Fanpage: Q-CERT – Niềm tin của nông sản xuất khẩu
Youtube: Chứng nhận Q-CERT
Bài viết liên quan: