Sầu riêng bị sượng cơm là một trong những vấn đề nan giải mà người trồng sầu riêng lo ngại. Hiện tượng này không chỉ làm giảm chất lượng trái mà còn gây ảnh hưởng lớn đến giá trị thương mại của sản phẩm.
Sầu riêng bị sượng là gì?
Sầu riêng bị sượng là hiện tượng rối loạn sinh lý dẫn đến phần cơm sầu bị cứng, nhão, mất màu, không có mùi thơm đặc trưng hoặc bị “cháy múi”, cơm có màu nâu.
Cách nhận biết sầu riêng bị sượng:
Sượng cứng
- Phần cơm bị sượng không chín, có màu hơi trắng, không có vị và mùi thơm. Hiện tượng sượng cơm này chỉ xảy ra ở một vài vị trí nhỏ trong quả. Tuy nhiên nếu nặng thì tất cả các múi bên trong đều bị sượng.
- Tỷ lệ cơm bị sượng cứng cao nhất là ở sầu Monthong.
Sượng nhão
- Cơm nhão là phần cơm sầu bị mềm và nhão. Hiện tượng này xuất hiện khi gặp mưa vào giai đoạn thu hoạch trái. Trường hợp nhẹ thì phần cơm tiếp giáp với hạt bị ảnh hưởng, nhưng nặng thì toàn bộ phần cơm sẽ bị nhão.
- Sầu riêng sữa hạt lép và sầu khổ qua xanh có tỷ lệ sượng nhão cao.
Cháy múi
- Phần cơm có màu nâu nhẹ hoặc nâu đậm như bị cháy xém. Cháy múi thường xuất hiện khi phần cơm của sầu riêng phát triển nhanh nhưng không cung cấp đủ chất dinh dưỡng, nước hoặc bón thiếu nguyên tố Bo.
- Sầu riêng Ri6 có tỷ lệ cháy múi cao.
Nguyên nhân sầu riêng bị sượng cơm
Theo nghiên cứu của một số nước, hiện tượng sầu riêng bị sượng cơm không phải do giống quyết định hoàn toàn mà còn do biện pháp canh tác của người trồng. Một số nguyên nhân gây ra hiện tượng sượng cơm ở sầu riêng như:
Sự cạnh tranh dinh dưỡng trong quá trình phát triển trái
Ở giai đoạn trái sầu riêng nuôi cơm, cây ra đọt non sẽ dẫn đến tình trạng cạnh tranh chất dinh dưỡng giữa sự phát triển đọt non và cơm trái. Sầu riêng ra đọt non trong giai đoạn này làm dinh dưỡng tập trung vào đọt. Điều này khiến cho phần cơm không đủ dinh dưỡng để phát triển và xảy ra hiện tượng sượng.
Nguyên nhân khiến cây ra đọt non trong giai đoạn trái phát triển thường liên quan đến kỹ thuật bón phân và quản lý nước. Bón dư lượng phân, đặc biệt là phân đạm sẽ kích thích cây sầu riêng ra đọt non.
Mặt khác, ra hoa và đậu trái nhiều đợt cũng gây ra sự cạnh tranh chất dinh dưỡng giữa hoa và trái non. Trong quá trình phát triển cơm sầu riêng, nếu cây ra thêm một đợt hoa hoặc trên cây có nhiều đợt trái sẽ ảnh hưởng lớn đến lượng dinh dưỡng phân bổ trên cây.
Môi trường
Việc quản lý lượng nước và độ ẩm đất có vai trò quan trọng trong giai đoạn trái sầu phát triển.
- Mưa nhiều hoặc tưới quá mức gây ra sự gia tăng đọt non ở cây sầu riêng. Mực nước trong mương cao làm tăng độ ẩm của đất, khiến cây hấp thụ nhiều nước gây ra hiện tượng cơm nhão và giảm chất lượng trái.
- Mặt khác, khi cây sầu bị xiết nước quá sớm để hạn chế ra đọt non hoặc kích thích trái chín sớm, làm cho cơm không phát triển, có màu trắng và bị lạt cơm.
- Trong trường hợp để cây ra hoa tự nhiên, cây sầu riêng sẽ ra hoa thành nhiều đợt hoa và gây ra cạnh tranh dinh dưỡng và ảnh hưởng đến sự phát triển của trái.
Đặc điểm của cây và kích thước trái
- Cây sầu riêng nhân giống bằng hạt, cây còn non, mới cho ra trái một hai năm thường dễ bị sượng hơn cây nhân giống vô tính hay cây trưởng thành.
- Trái có kích thước lớn cũng dễ bị sượng hơn trái nhỏ do nhu cầu dinh dưỡng cao hơn, dễ gây ra tình trạng mất cân bằng.
Rối loạn dinh dưỡng
Sự mất cân bằng các chất dinh dưỡng là nguyên nhân làm rối loạn sinh lý trong trái sầu riêng.
- Mất cân đối giữa canxi, magie và kali là yếu tố gây ra hiện tượng cứng cơm và mất màu trên giống sầu riêng Monthong. Kali có mối quan hệ nghịch với canxi và magie nên bón nhiều kali mà thiếu canxi và magie sẽ khiến cho sầu riêng bị sượng.
- Bón phân chứa chlor như KCI cũng là nguyên nhân làm tăng khả năng sương cơm. Do chlor có thể làm cho phần cơm bị tích tụ nhiều nước, làm giảm chất lượng cơm.
Giải pháp khắc phục sầu riêng bị sượng
Hiện tượng cơm sầu riêng bị sượng gây ảnh hưởng nghiêm trọng cho người trồng. Vì vậy, cần có biện pháp kịp thời phòng ngừa tình trạng này. QCERT gửi đến nông dân một số cách khắc phục sầu riêng bị sượng dưới đây:
Giảm cạnh tranh dinh dưỡng với trái
Để hạn chế ra đọt non trong giai đoạn sầu riêng phát triển trái, nông dân có thể áp dụng các kĩ thuật như:
- Bón phân cân đối: Bón phân với lượng vừa đủ trong giai đoạn phát triển trái, đặc biệt là phân Ure. Ở giai đoạn này, sầu riêng cần rất nhiều kali giúp cho cơm trái ngon và đặt được năng suất. Điều này sẽ hạn chế tình trạng sượng cơm ở trái sầu.
- Kích thích cho sầu riêng ra hoa tập trung và đồng loạt để tránh sự cạnh tranh dinh dưỡng. Cây ra hoa đồng loạt sẽ ngăn chặn sự ra đọt trong quá trình nuôi trái.
Quản lý nước
- Giai đoạn sau khi đậu trái, giữ mực nước trong mương là 60 – 80cm từ mặt liếp để không làm gia tăng độ ẩm của đất.
- Trước khi thu hoạch từ 25 – 30 ngày nên rút hết nước trong mương để thúc đẩy quá trình chín của trái. Phủ mặt liếp bằng plastic trong mùa mưa để hạn chế sầu riêng bị nhão cơm.
- Trong giai đoạn thu hoạch, nếu có mưa lớn thì ngừng thu hoạch, rút hết nước trong mương và đợi 3-5 ngày sau mới thu hoạch.
- Nên kích thích cho cây ra hoa sớm và đồng loạt để có thể thu hoạch trong mùa khô, tránh hiện tượng bị sượng cơm.
Bón phân qua lá
Bón phân và bổ sung các chất dinh dưỡng phù hợp cho trái phát triển:
- Phun phân bón có chứa Bo giai đoạn 15-20 ngày sau đậu trái.
- Phun Ca(NO3)2 nồng độ 0,2% sau khi đậu trái 2 tháng.
- Phun Mg(SO4) nồng độ 0,2% sau khi phun Ca(NO3)2 15 ngày.
- Phun KNO3 nồng độ 1% giai đoạn 1 tháng trước khi thu hoạch.
Thu hoạch và xử lý sau thu hoạch
- Cần thu hoạch trái có đủ độ già. Tránh làm cho trái bị dập hay tiếp xúc với đất sẽ dễ bị nhiễm bệnh thối trái.
- Nhúng nhanh trái sầu riêng vào dung dịch ethephon nồng độ 0,2% giúp kích thích trái chín đều. Sau khi thu hoạch, bảo quản sầu riêng ở nơi khô mát. Để trái sầu chín tự nhiên, không nên đậy kín sầu riêng tránh tình trạng vỏ bị mềm và chuyển màu vàng sáng.
Hiện tượng sượng cơm sầu riêng xảy ra không hoàn toàn do giống trồng mà chủ yếu do kỹ thuật canh tác và chăm sóc của người trồng chưa đúng. Vì vậy việc áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP vào quá trình trồng sầu riêng sẽ đảm bảo được chất lượng trái và mang lại hiệu quả cao cho nông dân. QCERT là đơn vị chứng nhận nông sản hàng đầu trong lĩnh vực nông nghiệp và an toàn thực phẩm. Hãy liên hệ với chúng tôi để tìm hiểu thêm về dịch vụ!
Xem thêm: Quy trình trồng sầu riêng theo VietGAP
Bài viết liên quan: