Quy định VietGAP trong văn bản pháp luật

Quy định VietGAP được ban hành dựa trên các tiêu chuẩn của GAP. Nhằm hướng đến một nền nông nghiệp phát triển và chất lượng. VietGAP là tiêu chuẩn Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt của Việt Nam. Quy định này do Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ban hành. Tiêu chuẩn VietGAP được biên soạn dựa trên những quy định của luật pháp Việt Nam và quy định của Quốc tế. Vậy trong các văn bản pháp luật, VietGAP được quy định như thế nào?

Tiêu chuẩn VietGAP dựa trên quy định nào?

Theo quy định tại Khoản 1, Khoản 2 Điều 2 Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT và Khoản 1 Điều 2 Thông tư 06/2018/TT-BNNPTNT, GAP là cụm từ viết tắt của Good Agricultural Practices. Nghĩa là Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt. GAP là tập hợp các tiêu chí do tổ chức, quốc gia, nhóm quốc gia ban hành hướng dẫn người sản xuất áp dụng nhằm bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, bảo vệ môi trường và sức khỏe, an sinh xã hội cho người lao động. 

VietGAP là tiêu chuẩn bao gồm các quy định về Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt. Đây là bộ tiêu chuẩn do Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam ban hành cho các sản phẩm nông nghiệp, thủy sản ở Việt Nam: TCVN 11892-1:2017. Bao gồm những nguyên tắc, trình tự, thủ tục hướng dẫn các tổ chức, cá nhân sản xuất, thu hoạch, sơ chế đảm bảo sản phẩm an toàn, nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo phúc lợi xã hội, sức khỏe người sản xuất và người tiêu dùng, bảo vệ môi trường và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Theo quy định tại Khoản 4 Điều 2 Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT, chứng nhận VietGAP là hoạt động đánh giá, xác nhận của tổ chức chứng nhận VietGAP đối với sản phẩm được sản xuất phù hợp theo tiêu chuẩn VietGAP.

Hệ thống VietGAP gồm những tiêu chuẩn nào?

Có 3 lĩnh vực áp dụng tiêu chuẩn VietGAP: trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản, cụ thể:

Tiêu chuẩn VietGAP trồng trọt

Nội dung tiêu chuẩn VietGAP trồng trọt được quy định trong Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 11892-1:2017. VietGAP trồng trọt dựa trên cơ sở ASEAN GAP, EUREPGAP/GLOBALGAP và FRESHCARE. VietGAP trồng trọt tạo điều kiện thuận lợi cho sản phẩm trồng trọt Việt Nam có cơ hội tham gia thị trường khu vực ASEAN và thế giới, hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững.

Tiêu chuẩn VietGAP chăn nuôi

VietGAP về chăn nuôi được viết tắt là VietGAHP. Nội dung tiêu chuẩn của VietGAP chăn nuôi được quy định trong Quyết định 4653/QĐ-BNN-CN ngày 10/11/2015. Kèm theo 08 quy trình thực hành chăn nuôi tốt là:

• VietGAHP chăn nuôi gà
• VietGAHP chăn nuôi vịt, ngan
• VietGAHP chăn nuôi bò thịt
• VietGAHP chăn nuôi bò sữa
• VietGAHP chăn nuôi dê thịt
• VietGAHP chăn nuôi dê sữa
• VietGAHP nuôi ong mật

Tiêu chuẩn VietGAP thủy sản

Nội dung tiêu chuẩn VietGAP thủy sản được quy định trong các tài liệu sau: 

• Quyết định số 3824/QĐ-BNN-TCTS ngày 06/09/2014 Ban hành quy phạm thực hành nuôi trồng thủy sản tốt Việt Nam 
• Quyết định số 4835/QĐ-BNN-TCTS hướng dẫn áp dụng VietGAP đối với nuôi tôm chân trắng (P.vannamei) và tôm sú (P.monodon) ngày 24/11/2015
• Quyết định số 1233/QĐ-BNN-TCTS  hướng dẫn áp dụng VietGAP cho cá rô phi thương phẩm ngày 11/04/2016

Các quy định trên do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành.

Các tiêu chí đánh giá Doanh nghiệp đạt chứng nhận VietGAP

Môt số tiêu chí để doanh nghiệp đạt chứng nhận VietGAP:

Tiêu chí về kỹ thuật sản xuất

Yêu cầu về kĩ thuật là tiêu chí đầu tiên của chứng nhận VietGAP với doanh nghiệp. Doanh nghiệp cần tập trung vào các khía cạnh: phương pháp canh tác, thu hoạch cũng như các tiêu chuẩn về hạt giống (trong nông nghiệp), con giống (trong thủy sản, chăn nuôi), nguồn nước và nguồn đất.

Tiêu chí về môi trường làm việc

Môi trường làm việc cần đầy đủ tiêu chuẩn an toàn lao động cần thiết. Điều này nhằm hạn chế các tai nạn, rủi ro trong lao động. Bên cạnh đó, ngăn chặn việc lạm dụng sức lao động, đảm bảo sức khỏe tốt cho người lao động.

Tiêu chí về an toàn thực phẩm

Đây là tiêu chí đặc biệt quan trọng để doanh nghiệp có thể đạt chứng nhận VietGAP. Để đáp ứng tốt điều này, doanh nghiệp cần đảm bảo chất lượng thực phẩm trong quá trình canh tác. Sản phẩm không bị ô nhiễm, không sử dụng các loại chất bảo quản dư lượng kháng sinh, chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật trong danh mục được phép theo quy định.

Tiêu chí về nguồn gốc sản phẩm

Các sản phẩm chứng nhận VietGAP đều phải đảm bảo điều kiện truy xuất được nguồn gốc. Điều này phục vụ cho việc kiểm tra xuất xứ sản phẩm.

Trình tự và nội dung đánh giá quy trình sản xuất VietGAP

Căn cứ tại Khoản 4 Điều 2 và Điều 16 tại Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT , trình tự, nội dung đánh giá sản xuất VietGAP như sau:

•  Đánh giá theo các tiêu chí, hướng dẫn có trong VietGAP của từng loại sản phẩm. Riêng với các sản phẩm thuộc lĩnh vực thủy sản; sản phẩm bò sữa, gia cầm, lợn, ong, đánh giá theo các phụ lục ban hành kèm theo cho đến khi có quy định mới.
• Lấy mẫu đất, nước, mẫu điển hình của sản phẩm… Sau đó, xác định chỉ tiêu phân tích theo quy định. Điều này thực hiện nếu cơ sở không có kết quả phân tích hoặc kết quả không phù hợp. Phương pháp lấy mẫu và thử nếu chưa có quy định thì theo phương pháp của phòng thử nghiệm được công nhận hoặc chỉ định.
•  Đối với cơ sở sản xuất nhiều thành viên:
  • Đánh giá hệ thống quản lý chất lượng nội bộ;
  • Đánh giá tài liệu lưu trữ;
  • Đánh giá thành viên đại diện nhóm: Số lượng thành viên đại diện nhóm được quyết định theo từng trường hợp. Nhưng tối thiểu bằng căn bậc 2 (với đánh giá lần đầu). ⅔ của căn bậc 2 (với đánh giá lại). ½ của căn bậc 2 (với đánh giá giám sát) của tổng số thành viên trong nhóm.
• Theo quy định tại Điểm c Khoản 1 Điều 7 và Điều 17, các tổ chức chứng nhận VietGAP xây dựng hướng dẫn chi tiết về hồ sơ đăng ký; trình tự, thời gian và nội dung đánh giá. Tổ chức cấp Giấy chứng nhận VietGAP cho từng sản phẩm và thông báo cho tổ chức, cá nhân đăng ký chứng nhận.

Hiệu lực và việc gia hạn giấy chứng nhận tiêu chuẩn VietGAP

Hiệu lực của giấy chứng nhận VietGAP

Trước đây, theo Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT, hiệu lực của giấy chứng nhận VietGAP là 2 năm. Tuy nhiên, căn cứ vào tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11892-1:2017, giấy chứng nhận VietGAP có hiệu lực tối đa là 3 năm.

Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm hướng dẫn về hoạt động đánh giá sự phù hợp. Bao gồm chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy; công bố hợp chuẩn, hợp quy…

Theo hướng dẫn tại Phụ lục 2 Thông tư 28/2012/TT-BKHCN ngày 12/12/2012 của Bộ Khoa học và Công nghệ có quy định về các phương thức đánh giá sự phù hợp của sản phẩm hàng hóa. Sự phù hợp của sản phẩm có hiệu lực tối đa 3 năm với 5 phương thức được quy định tại thông tư này. Trong khi đó, việc đánh giá chứng nhận VietGAP áp dụng 2 trong 5 phương thức trên. Do vậy, giấy chứng nhận VietGAP có hiệu lực tối đa là 3 năm.

Gia hạn giấy chứng nhận VietGAP

Giấy chứng nhận VietGAP được gia hạn tối đa 3 tháng đối với trường hợp cơ sở sản xuất được cấp Giấy chứng nhận nhưng không tiếp tục đăng ký cấp lại lần sau.

Những quy định xử lý vi phạm của tổ chức chứng nhận VietGAP

Việc xử lý vi phạm của tổ chức chứng nhận VietGAP được quy định tại Điều 20 Thông tư 48/2012/TT-BNNPTNT : 

• Doanh nghiệp bị cảnh cáo nếu tổ chức chứng nhận VietGAP chỉ ra những điểm không phù hợp. Nhưng những điểm này chưa ảnh hưởng đến kết quả của chứng nhận.
• Giấy chứng nhận sẽ bị đình chỉ nếu doanh nghiệp có điểm không phù hợp. Nhưng những điểm này có thể khắc phục được và chưa gây hiệu quả nghiêm trọng.
• Giấy chứng nhận sẽ bị hủy bỏ trong trường hợp: tổ chức chứng nhận không tuân thủ pháp luật, không trung thực, khách quan trong hoạt động đánh giá, chứng nhận.

Quy định VietGAP được đưa ra nhằm hướng đến một nền nông nghiệp chất lượng và phát triển. VietGAP giúp sản phẩm nông nghiệp Việt Nam khẳng định tên tuổi của mình với các nước trên thế giới. Việc nắm bắt và hiểu rõ những quy trình VietGAP là vô cùng quan trọng và cần thiết với không chỉ nông dân mà còn với doanh nghiệp và người tiêu dùng.