Chương trình OCOP từ 4 sao OCOP tiến tới tiêu chuẩn xuất khẩu là định hướng chiến lược mang tính đột phá của ngành nông nghiệp Việt Nam, giúp các chủ thể kinh tế địa phương từng bước chuyển dịch từ sản xuất quy mô nhỏ lẻ sang đáp ứng toàn diện chuỗi cung ứng thương mại quốc tế. Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) không chỉ dừng lại ở việc tôn vinh giá trị văn hóa và đặc sản truyền thống, mà đang trở thành bệ phóng vững chắc để các mặt hàng nông sản chế biến, thủ công mỹ nghệ và dược liệu thâm nhập sâu rộng vào các thị trường khó tính trên toàn cầu.
Vị thế của phân hạng 4 sao trong Chương trình OCOP quốc gia
Trong hệ thống đánh giá và phân hạng sản phẩm OCOP theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, phân hạng 4 sao (đạt tổng điểm từ 70 đến 89 điểm) đại diện cho nhóm sản phẩm đã khẳng định được uy tín thương hiệu vượt trội và chất lượng đồng đều tại thị trường nội địa. Những sản phẩm này đều đáp ứng nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chỉ tiêu vi sinh, hóa lý, quy cách bao bì ghi nhãn thương phẩm và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Đặc biệt, chủ thể OCOP 4 sao đã bước đầu làm chủ năng lực cung ứng khối lượng hàng hóa ổn định, hình thành quy trình sơ chế bài bản và xây dựng mạng lưới phân phối rộng khắp hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại lớn trong cả nước.
Mặc dù vậy, khoảng cách giữa việc làm chủ thị trường nội địa và thâm nhập thành công vào các thị trường quốc tế như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh Châu Âu (EU) hay Nhật Bản đòi hỏi sự nâng cấp vượt bậc về cấu trúc quản trị chất lượng. Phân hạng 4 sao được xác định là giai đoạn bản lề cực kỳ quan trọng. Đây là thời điểm chủ thể bắt buộc phải chuyển đổi mô hình kiểm soát cảm quan sang hệ thống kiểm soát định lượng theo chuẩn mực quốc tế, hoàn thiện hồ sơ chứng minh trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và chuẩn hóa toàn bộ chuỗi cung ứng từ nông trại đến bàn ăn.
Rào cản kỹ thuật từ 4 sao OCOP tiến tới tiêu chuẩn xuất khẩu
Trong hành trình từ 4 sao OCOP tiến tới tiêu chuẩn xuất khẩu, thách thức lớn nhất mà các chủ thể phải đối mặt không nằm ở hương vị đặc trưng mà nằm ở hệ thống các biện pháp vệ sinh dịch tễ và kiểm dịch động thực vật (SPS) cùng rào cản kỹ thuật thương mại (TBT). Thị trường nhập khẩu không chỉ xem xét chất lượng cảm quan của thành phẩm cuối cùng, mà họ thẩm tra toàn diện quy trình kiểm soát mối nguy từ khâu gieo trồng, thu hoạch, bảo quản đến vận chuyển. Các chỉ tiêu về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, độc tố nấm mốc aflatoxin, và phụ gia bảo quản luôn được nước nhập khẩu kiểm tra bằng thiết bị phân tích hiện đại với ngưỡng phát hiện cực thấp.
Bên cạnh đó, việc thiếu hụt các chứng nhận quản lý chất lượng được quốc tế công nhận là nguyên nhân chủ yếu khiến nhiều sản phẩm đặc sản OCOP gặp bế tắc khi ký kết hợp đồng xuất khẩu. Nếu sản phẩm chỉ sở hữu các kết quả kiểm nghiệm đơn lẻ của cơ sở mà chưa áp dụng đồng bộ thực hành nông nghiệp tốt chứng nhận VietGAP hay GlobalG.A.P tại vùng nguyên liệu, lô hàng sẽ rất khó vượt qua các đợt kiểm dịch tại cửa khẩu quốc tế. Hơn nữa, việc thiếu tính minh bạch trong truy xuất nguồn gốc điện tử cũng khiến đối tác nhập khẩu e ngại về nguy cơ gian lận xuất xứ hàng hóa.
Từ 4 sao OCOP tiến tới tiêu chuẩn xuất khẩu
Để nâng cấp sản phẩm từ OCOP 4 tiến tới tiêu chuẩn xuất khẩu, chủ thể cần tập trung nguồn lực xây dựng đồng bộ các hệ thống bảo đảm an toàn thực phẩm chuyên sâu. Đây là bước đi nền tảng giúp chuẩn hóa dữ liệu vận hành, giảm thiểu sai sót kỹ thuật và tạo dựng niềm tin tuyệt đối với các nhà thu mua quốc tế.
Áp dụng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000 và HACCP chuyên sâu
Hệ thống phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn HACCP cùng tiêu chuẩn ISO 22000 là “tấm vé thông hành” bắt buộc đối với mọi cơ sở chế biến thực phẩm có tham vọng xuất khẩu. Thông qua việc xác định các mối nguy sinh học, hóa học và vật lý tại từng công đoạn chế biến, doanh nghiệp thiết lập các ngưỡng giới hạn tới hạn và cơ chế giám sát liên tục. Điều này giúp ngăn ngừa triệt để nguy cơ nhiễm chéo vi sinh vật gây hại như Salmonella, E.coli hay vi khuẩn listeria, đồng thời tối ưu hóa chi phí sản xuất nhờ giảm tỷ lệ phế phẩm và hư hỏng trong quá trình lưu kho.
Chuẩn hóa vùng nguyên liệu tập trung gắn liền với mã số vùng trồng
Một sản phẩm OCOP chế biến muốn xuất khẩu bền vững đòi hỏi nguồn nguyên liệu đầu vào phải hoàn toàn sạch và có nguồn gốc rõ ràng. Hợp tác xã và doanh nghiệp cần tổ chức liên kết chặt chẽ với các hộ nông dân, xây dựng quy trình canh tác thống nhất theo tiêu chuẩn VietGAP hoặc GlobalG.A.P, đồng thời nộp hồ sơ xin cấp mã số vùng trồng phục vụ xuất khẩu. Mọi hoạt động bón phân, phun thuốc bảo vệ thực vật, tưới tiêu đều phải ghi chép nhật ký điện tử chi tiết, sẵn sàng phục vụ hoạt động thẩm tra trực tiếp hoặc trực tuyến từ cơ quan kiểm dịch của quốc gia nhập khẩu.
Hoàn thiện hồ sơ xuất khẩu và thủ tục đăng ký hải quan nước nhập khẩu
Sau khi hoàn thiện các tiêu chuẩn chất lượng tại hiện trường, khâu chuẩn bị hồ sơ pháp lý đóng vai trò quyết định đến tiến độ thông quan của lô hàng OCOP. Đối với thị trường Trung Quốc, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện thủ tục đăng ký mã số cơ sở sản xuất trên hệ thống CIFER theo quy định mới nhất của Lệnh 280 (thay thế và hợp nhất các quy định trước đây của Lệnh 248 và 249). Hồ sơ đăng ký đòi hỏi phải cung cấp đầy đủ sơ đồ mặt bằng xưởng chế biến, quy trình kiểm soát nhiệt độ kho lạnh, cam kết không sử dụng chất cấm và kết quả kiểm nghiệm mẫu thành phẩm tại phòng kiểm nghiệm được chỉ định đạt chuẩn ISO/IEC 17025.
Đối với các thị trường phương Tây như Hoa Kỳ hay Liên minh Châu Âu, doanh nghiệp cần hoàn thành thủ tục đăng ký cơ sở thực phẩm với Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) hoặc tuân thủ các quy tắc ghi nhãn dinh dưỡng theo luật hiện hành của EU. Tem nhãn xuất khẩu phải thể hiện đầy đủ, trung thực danh mục thành phần cấu tạo, cảnh báo nguy cơ gây dị ứng, thời hạn sử dụng và mã vạch truy xuất nguồn gốc thương phẩm quốc tế. Việc chuẩn bị chu đáo từng tài liệu kỹ thuật sẽ triệt tiêu hoàn toàn rủi ro bị giữ hàng, trả hàng hoặc tiêu hủy tại cảng đến.
Dịch vụ đánh giá và chứng nhận chất lượng nông sản tại Q-CERT
Q-CERT tự hào là tổ chức chứng nhận độc lập uy tín, cung cấp các dịch vụ đánh giá chứng nhận chất lượng và hỗ trợ kỹ thuật vùng trồng:
- Đánh giá cấp chứng nhận VietGAP Trồng trọt / Thủy sản cho vùng sản xuất tập trung.
- Đánh giá chứng nhận HACCP / ISO 22000 cho nhà máy và cơ sở đóng gói nông sản.
- Hướng dẫn đôn đốc giám sát kỹ thuật vùng trồng và hồ sơ xuất khẩu nông sản.
Nhằm đồng hành cùng các chủ thể nâng cấp sản phẩm trong lộ trình Chương trình OCOP từ 4 sao OCOP tiến tới tiêu chuẩn xuất khẩu, Q-CERT triển khai hoạt động đánh giá chứng nhận độc lập theo đúng các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và quốc tế. Với vị thế là tổ chức chứng nhận chuyên nghiệp, Q-CERT tiến hành khảo sát thực địa, đánh giá tính phù hợp của hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, đồng thời hướng dẫn đôn đốc cơ sở khắc phục các điểm không phù hợp và hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật đăng ký mã số xuất khẩu theo Lệnh 280, giúp nông sản đặc sản OCOP Việt Nam tự tin vươn xa trên thị trường thế giới.
Doanh nghiệp có thắc mắc hoặc cần hỗ trợ, liên hệ Q-CERT qua hotline 096.1606.610 hoặc 096.2433.610 ngay hôm nay để được hỗ trợ kịp thời!
Fanpage: Q-CERT – Niềm tin của nông sản xuất khẩu
Youtube: Chứng nhận Q-CERT
Bài viết liên quan: