Quy trình xuất khẩu thức ăn chăn nuôi là chuỗi các bước kiểm soát kỹ thuật và thủ tục pháp lý phức tạp mà mọi doanh nghiệp sản xuất thức ăn gia súc, gia cầm và thủy sản tại Việt Nam cần thực hiện bài bản để đưa sản phẩm ra thị trường thế giới. Thức ăn chăn nuôi đóng vai trò quyết định đến chuỗi an toàn thực phẩm toàn cầu, do đó các quốc gia nhập khẩu luôn áp đặt các tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng, an toàn dịch bệnh và nguồn gốc xuất xứ hết sức khắt khe.
Bài viết này sẽ tổng hợp toàn diện các căn cứ pháp lý, điều kiện sản xuất đạt chuẩn quốc tế và từng bước thực thi trong quy trình xuất khẩu thức ăn chăn nuôi mới nhất hiện nay.
1. Căn Cứ Pháp Lý Xuất Khẩu Thức Ăn Chăn Nuôi
Hoạt động sản xuất và thương mại xuất khẩu thức ăn chăn nuôi tại Việt Nam chịu sự điều chỉnh của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật nghiêm ngặt:
- Luật Chăn nuôi năm 2018: Quy định về quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân trong sản xuất, kinh doanh và quản lý chất lượng thức ăn chăn nuôi.
- Nghị định số 13/2020/NĐ-CP: Hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Chăn nuôi, các điều kiện cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi thương mại.
- Thông tư số 21/2019/TT-BNNPTNT: Hướng dẫn cụ thể về quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và kiểm tra chất lượng thức ăn chăn nuôi.
- Quy định của nước nhập khẩu: Doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định đặc thù của thị trường đích (như Lệnh 248 của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, các quy chuẩn FDA/FSMA của Hoa Kỳ, hoặc chứng chỉ GMP+ của Liên minh Châu Âu).

2. Điều Kiện Sản Xuất & Hệ Thống Quản Lý Chất Lượng
Nhà máy muốn tham gia vào quy trình xuất khẩu thức ăn chăn nuôi bắt buộc phải đáp ứng các điều kiện cốt lõi về năng lực sản xuất và quản trị chất lượng:
- Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất: Nhà máy phải được Cục Chăn nuôi thẩm định và cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất thức ăn chăn nuôi thương mại, có phòng thử nghiệm hoặc hợp đồng liên kết với phòng lab đạt chuẩn ISO/IEC 17025.
- Áp dụng hệ thống quản lý an toàn tiên tiến: Doanh nghiệp cần xây dựng và duy trì hiệu lực hệ thống HACCP, ISO 22000:2018 hoặc GMP+ Feed Safety Assurance. Đây là “hộ chiếu kỹ thuật” chứng minh toàn bộ quy trình từ khâu nhập nguyên liệu, phối trộn, ép viên đến đóng bao đều được kiểm soát mối nguy chặt chẽ.
- Kiểm soát nguyên liệu đầu vào: Các thành phần nguyên liệu (bột ngô, khô đậu tương, bột cá, axit amin, khoáng chất…) phải có nguồn gốc rõ ràng, không chứa các chất cấm (như Salbutamol, Clenbuterol), không chứa kháng sinh cấm sử dụng trong chăn nuôi.

3. Hồ Sơ Đăng Ký Lưu Hành & Giấy Chứng Nhận CFS
Trước khi đưa hàng lên tàu xuất khẩu, doanh nghiệp cần chuẩn bị các giấy phép pháp lý trọng yếu:
- Giấy chứng nhận lưu hành tự do (CFS – Certificate of Free Sale): Doanh nghiệp nộp hồ sơ xin cấp CFS tại Cục Chăn nuôi (Bộ Nông nghiệp & PTNT). Hồ sơ bao gồm đơn đề nghị, bản tiêu chuẩn cơ sở công bố áp dụng, kết quả kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm. Giấy CFS chứng nhận sản phẩm thức ăn chăn nuôi đó được phép sản xuất và lưu hành hợp pháp tại Việt Nam.
- Giấy chứng nhận kiểm dịch (Health Certificate):
- Đối với thức ăn chăn nuôi chứa thành phần nguồn gốc động vật (bột cá, bột thịt xương, mỡ động vật): bắt buộc phải đăng ký kiểm dịch thú y tại Cục Thú y để được cấp Veterinary Health Certificate.
- Đối với thức ăn hoàn toàn từ nguồn gốc thực vật (cám gạo, cám mì, khô dầu đậu nành): thực hiện kiểm dịch thực vật tại Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng.
4. Các Bước Thực Hiện Xuất Khẩu Chi Tiết
Quy trình thực thi một lô hàng xuất khẩu thức ăn chăn nuôi thực tế diễn ra qua 5 bước tuần tự:
- Bước 1: Khảo sát tiêu chuẩn kỹ thuật nước nhập khẩu: Tìm hiểu chi tiết các chỉ tiêu giới hạn cho phép về kim loại nặng (Chì, Cadimi, Thủy ngân), độc tố nấm mốc (Aflatoxin, Ochratoxin) và vi khuẩn gây bệnh (Salmonella, E. coli) của quốc gia đối tác.
- Bước 2: Sản xuất và kiểm nghiệm chất lượng nội bộ: Vận hành dây chuyền sản xuất theo kế hoạch HACCP, lấy mẫu kiểm nghiệm tại phòng thử nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025 để lấy Phiếu phân tích (Certificate of Analysis – CoA).
- Bước 3: Đóng gói và ghi nhãn xuất khẩu: Đóng bao theo quy cách thỏa thuận trên hợp đồng, dán nhãn song ngữ chứa đầy đủ thông tin về thành phần dinh dưỡng và cảnh báo bảo quản.
- Bước 4: Đăng ký kiểm dịch xuất khẩu: Cơ quan Thú y hoặc Bảo vệ thực vật tiến hành lấy mẫu kiểm dịch tại kho hàng trước ngày xếp dỡ vào container.
- Bước 5: Khai báo hải quan và thông quan: Truyền tờ khai hải quan điện tử, nộp bộ hồ sơ xuất khẩu (Hợp đồng, Invoice, Packing List, CFS, Giấy kiểm dịch, CO) để thông quan và giao hàng cho hãng tàu vận chuyển.

5. Lưu Ý Về Bao Bì, Ghi Nhãn & Vận Chuyển Quốc Tế
Bao bì và logistics vận tải đường biển là những khâu có nguy cơ cao làm suy giảm chất lượng thức ăn chăn nuôi nếu không chú ý:
- Đặc tính bao bì: Phải sử dụng bao bì chống ẩm đa lớp (như bao giấy Kraft lót PE hoặc bao dệt PP ghép màng tráng bóng), đường may chắc chắn để chống hút ẩm từ không khí biển gây mốc và vón cục thức ăn.
- Nội dung nhãn mác: Thể hiện rõ tên thương mại, mã sản phẩm, ngày sản xuất, hạn sử dụng, hướng dẫn sử dụng, loài vật nuôi mục tiêu, tỷ lệ dinh dưỡng (Protein tối thiểu, Xơ tối đa, Độ ẩm tối đa…).
- Điều kiện vận chuyển container: Trước khi bốc hàng, sàn và vách container phải được vệ sinh sạch sẽ, không có mùi lạ, không dột nước và được khử trùng xử lý côn trùng theo tiêu chuẩn quốc tế.

6. Dịch Vụ Đánh Giá Chứng Nhận Của Q-CERT
Tổ chức Chứng nhận Q-CERT tự hào là đối tác chiến lược hỗ trợ các nhà máy thức ăn chăn nuôi tại Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và vươn ra thị trường quốc tế:
- Đánh giá chứng nhận ISO 22000:2018 và HACCP: Cung cấp dịch vụ đánh giá chứng nhận hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và thức ăn chăn nuôi độc lập, khách quan, được thừa nhận rộng rãi trên toàn cầu.
- Thẩm tra sự phù hợp điều kiện nhà xưởng: Hướng dẫn cơ sở rà soát quy hoạch mặt bằng, hệ thống kiểm soát ô nhiễm chéo và chương trình vệ sinh nhà máy theo chuẩn mực quốc tế.
- Hỗ trợ kỹ thuật hồ sơ xuất khẩu sang Trung Quốc (CIFER/GACC): Tư vấn các bước hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật theo Lệnh 248, giúp doanh nghiệp sớm được phê duyệt cấp mã số xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc.
Doanh nghiệp có thắc mắc hoặc cần hỗ trợ, liên hệ Q-CERT qua hotline 096.1606.610 hoặc 096.2433.610 ngay hôm nay để được hỗ trợ kịp thời!
Fanpage: Q-CERT – Niềm tin của nông sản xuất khẩu
Youtube: Chứng nhận Q-CERT


Bài viết liên quan: