Quy trình xuất khẩu gạo là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp Việt Nam đảm bảo chất lượng sản phẩm, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường quốc tế và nâng cao giá trị thương hiệu gạo Việt. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và nhu cầu lương thực ngày càng tăng, việc nắm vững quy trình từ khâu thu mua, chế biến, kiểm định chất lượng đến thủ tục hải quan không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn mở rộng cơ hội tiếp cận các thị trường lớn như châu Á, châu Phi và châu Âu.
Tình hình xuất khẩu gạo hiện nay
Trong năm 2025, ngành xuất khẩu gạo của Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế quan trọng trên thị trường thế giới khi đến giữa tháng 10 đã đạt khoảng 7 triệu tấn, với kim ngạch khoảng 3,6 tỷ USD. Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm trước, giá trị xuất khẩu có xu hướng giảm khoảng 21,9%. Mặc dù vậy, dự kiến cả năm xuất khẩu gạo vẫn có thể đạt mốc 8 triệu tấn, giúp Việt Nam duy trì vị trí thứ hai thế giới, chỉ sau Ấn Độ.
Thị trường xuất khẩu gạo của Việt Nam trong thời gian gần đây gặp một số thách thức. Đặc biệt khi Philippines – thị trường chiếm khoảng 40% tổng lượng xuất khẩu – tạm ngừng nhập khẩu từ đầu tháng 9/2025. Ngoài ra, giá xuất khẩu bình quân của gạo Việt Nam trong 8 tháng đầu năm 2025 đạt khoảng 504,9 USD/tấn, giảm gần 19,3% so với cùng kỳ năm ngoái do nguồn cung toàn cầu dồi dào và sự cạnh tranh gay gắt từ Ấn Độ và Thái Lan.
Trước bối cảnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam đang chủ động mở rộng thị trường mới như Trung Quốc, châu Phi và châu Âu, đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu gạo thơm, gạo đặc sản, nâng cao chất lượng và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Việc nắm vững các quy trình xuất khẩu gạo giúp ngành gạo phát triển ổn định và bền vững.
Quy trình xuất khẩu gạo sang Trung Quốc
Mỗi quốc gia đều có những quy định riêng trong việc nhập khẩu. Để xuất khẩu thành công, doanh nghiệp cần tuân thủ các yêu cầu của thị trường, của nước nhập khẩu. Vậy, để xuất khẩu gạo sang Trung Quốc, doanh nghiệp cần tuân thủ quy trình xuất khẩu gạo là gì?
Tuân thủ điều kiện pháp lý
Doanh nghiệp phải có Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh xuất khẩu gạo theo Nghị định 107/2018/NĐ-CP.
Cơ sở xay xát, kho chứa phải đạt tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm và lưu kho theo quy định.
Đặc biệt quan trọng: Doanh nghiệp, nhà máy hoặc kho xuất khẩu gạo sang Trung Quốc phải được đăng ký với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) theo Decree 248/249.
Nếu cơ sở chưa có mã đăng ký GACC, hàng sẽ không được thông quan vào Trung Quốc.
Người nhập khẩu phía Trung Quốc cũng cần có đăng ký GACC hợp lệ.
Quy trình xuất khẩu gạo chi tiết
Bước 1: Ký hợp đồng thương mại
- Xác định rõ loại gạo, chất lượng, quy cách đóng gói, số lượng, giá bán, điều kiện giao hàng (Incoterms 2020).
- Thỏa thuận phương thức thanh toán (L/C, T/T, hoặc DP).
Bước 2: Chuẩn bị hàng hóa
- Thu mua, xay xát, sấy, đánh bóng và đóng bao đúng tiêu chuẩn.
- Kiểm tra kỹ chất lượng và độ ẩm trước khi đóng container.
Bước 3: Kiểm dịch thực vật
- Đăng ký kiểm dịch với Cục Bảo vệ Thực vật.
- Cán bộ kiểm tra mẫu và cấp Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật nếu đạt yêu cầu.
Bước 4: Hoàn thiện bộ chứng từ xuất khẩu
Gồm các giấy tờ:
- Hợp đồng mua bán
- Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice)
- Phiếu đóng gói (Packing List)
- Giấy kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate)
- Giấy chứng nhận xuất xứ (C/O Form E – ASEAN-Trung Quốc hoặc RCEP nếu cần ưu đãi thuế)
- Vận đơn (B/L)
- Chứng thư chất lượng (nếu có)
Bước 5: Làm thủ tục hải quan
- Khai tờ khai xuất khẩu qua hệ thống VNACCS.
- Nộp bộ chứng từ, hoàn tất thông quan tại Chi cục Hải quan.
Bước 6: Giao hàng & vận chuyển
- Vận chuyển bằng đường biển (từ cảng Cát Lái, Cần Thơ, Hải Phòng…) hoặc đường bộ qua cửa khẩu Lạng Sơn, Lào Cai, Móng Cái.
- Đảm bảo container, xe vận chuyển khô ráo, không mùi, không nhiễm tạp chất.
- Khi hàng tới Trung Quốc, đối tác nhập khẩu làm thủ tục hải quan nhập khẩu.
Bước 7: Theo dõi và xử lý sau giao hàng
- Theo dõi quá trình kiểm tra của phía Trung Quốc.
- Phối hợp xử lý nếu có yêu cầu bổ sung chứng từ hoặc khiếu nại về chất lượng.
Việc nắm vững quy trình xuất khẩu gạo không chỉ giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn đảm bảo chất lượng, uy tín của hạt gạo Việt trên thị trường quốc tế. Doanh nghiệp muốn xuất khẩu gạo, Q-CERT là đơn vị đăng ký xuất khẩu gạo ra thế giới uy tín, trọn gói và thành công. Liên hệ Q-CERT ngay hôm nay tại hotline 096.1606.610 | 096.2433.610 để được hỗ trợ kịp thời.
Fanpage: Q-CERT – Niềm tin của nông sản xuất khẩu
Youtube: Chứng nhận Q-CERT
Bài viết liên quan: